Maar de werknemer zelf loopt vaak gebukt onder het taboe dat rust op beroepsgebonden pijn : te vaak neemt hij een terughoudende houding wanneer een probleem zich voordoet. Vaak ook uit angst, zo blijkt voor 20% van de werknemers. Toch zou iedereen er op lange termijn baat bij hebben als er meer en beter gepraat werd over het probleem van beroepsgebonden pijn. Deze oproep tot communicatie sluit aan bij een van de belangrijkste missies van de Pain Advisory Board: pijn niet zomaar aanvaarden, maar erover praten om hem beter te kunnen bestrijden.

Daarom ondersteunt de Pain Advisory Board de oprichting van een nationale Pain Day, de eerste dag van de Europese Week tegen Pijn, om iedereen te sensibiliseren en het debat over pijn aan te wakkeren. De Europese Week tegen Pijn vindt plaats dit jaar van 12 tot 19 oktober.

De situatie

35% van de ondervraagde actieve personen verklaren de voorbije 12 maanden te hebben geleden aan pijnen die verband houden met hun werk. Daarnaast vindt 7% van de ondervraagden dat ze niet in staat zijn het werk voort te zetten en 33% werkt minder efficiënt nadat de pijn is opgetreden. Amper 15% van hen is echter van mening dat het probleem ernstig wordt genomen door het bedrijf.

De werknemers voor wie de zorg voor het probleem te wensen overlaat, roepen verschillende redenen in om hun negatieve mening te rechtvaardigen. Ze wijzen nu eens de werkgevers, dan weer de werknemers of een bepaalde professionele context aan als oorzaak.

27% van hen die een negatief advies hebben uitgesproken over de kwaliteit van de zorg, neemt een fatalistische, zelfs defaitistische houding aan, en heeft de neiging te denken dat het probleem te maken heeft met hun werksituatie an als dusdanig niet op te lossen is; 24% vermeldt een zekere laksheid van de bedrijfsverantwoordelijken en 20% zegt dat het personeel zelf niet durft te klagen. 13% vindt dat het om een persoonlijk probleem gaat, wat dicht bij de fatalistische houding staat van hen die zeggen dat ze "het probleem aanvaarden".

Deze indruk van ontkenning van het probleem laat zich ook gelden wanneer wordt gepolst naar de reactie van de werknemer bij pijn : 58% probeert het werk gewoon voort te zetten.

We stellen dus een gebrek aan communicatie vast op de werkplaats, zeker over pijn, maar ongetwijfeld ook over andere gezondheidsproblemen die een invloed kunnen hebben op het werk of die een uiting kunnen zijn van een veronderstelde of vermeende zwakheid.


Types pijn en duur

Eén op twee werknemers die pijn lijden, heeft rugpijn (48%)! Ver daarna komt pijn aan de bovenste ledematen (16%), pijn aan de onderste ledematen (15%) en hoofdpijn (15%). 47% van de ondervraagde actieve personen voelt pijn meerdere dagen na elkaar en 50% één dag of minder, voordat hij verdwijnt… en terugkomt?

Alle beroepen gelijk voor de pijn?

42% van de ondervraagde ongeschoolde arbeiders verklaarde pijn te lijden, tegen 35% voor alle beroepen samen. Bovendien stijgt het aandeel rugpijn gevoelig boven het gemiddelde van 48%: van de ongeschoolde arbeiders verklaart 62% rugpijn te hebben. In absolute cijfers betekent dit dat meer dan één op vier ongeschoolde arbeiders rugpijn heeft!

Een kantoorbediende lijkt minder te lijden dan zijn collega-arbeiders (29% tegenover een gemiddelde van 35%). Een bediende met zittend werk lijkt wel gevoeliger voor hoofdpijn want 35% van de mensen die pijn hebben, lijden aan hoofdpijn, tegenover 15% in het algemeen. In absolute cijfers maakt één op tien kantoorbedienden gewag van een min of meer regelmatige hoofdpijn. Een bediende verklaart sneller zijn toevlucht te nemen tot geneesmiddelen om zijn pijn te verzachten (43% tegenover een gemiddelde van 20%).

Een geschoolde arbeider verklaart op zijn beurt dat hij meer pijn heeft aan de bovenste ledematen (27% tegenover een gemiddelde van 16%), die hij meer gebruikt bij de uitoefening van zijn beroep, en bijna geen hoofdpijn, want amper 3% van de mensen die pijn hebben, verwijzen hiernaar, tegenover een gemiddelde van 15%.

Bedienden die hun beroep uitoefenen buiten kantoor en zelfstandigen vertonen hetzelfde profiel als de gemiddelde werknemer, ongetwijfeld vanwege het heterogene karakter van de beroepen die deze categorieën vertegenwoordigen.

Niet iedereen is dus gelijk voor de pijn. Elk beroep lijkt min of meer gelijk te worden getroffen door pijn, maar toch is het duidelijk dat de werkomgeving verschillende types pijn met zich meebrengt. Dit lijkt erop te wijzen dat veel soorten pijn verband houden met de uitoefening van het beroep.

Pijn als signaal

De mogelijkheden van de werknemer om te beantwoorden aan de werkomstandigheden die worden opgelegd door de werkgever, zijn begrensd. Het teveel aan werk kan bij de werknemer een cyclus van negatieve reacties of verweer met zich meebrengen, wat uiteindelijk kan leiden tot ziekte of een ongeval.

Pijn heeft zijn plaats in deze aaneenschakeling van oorzaken en gevolgen, als signaal en als signaalgever – laat het niet erger worden! Pijn wijst namelijk vaak op een sluimerende ziekte: het is een onontbeerlijk alarmsignaal opdat een goedaardige ziekte niet zou uitgroeien tot een ernstige aandoening…

Daarom is het absoluut noodzakelijk efficiënte preventiemaatregelen toe te passen (primaire, secundaire en tertiaire preventie) die volledig gebruik maken van de wettelijke maatregelen en de bestaande middelen op de werkplaats. Maar daarvoor moet de pijn eerst worden erkend, moeten de werknemers worden bevrijd van hun schuldgevoel en moet het economische en menselijke belang van een voluntaristische en preventieve aanpak van het fenomeen van pijn op professioneel vlak worden onderstreept.

Enkele denkpistes

Eerst en vooral moeten er voldoende indicatoren op het veld aanwezig zijn om problemen vroegtijdig te kunnen opsporen. Dit impliceert een verregaande samenwerking tussen de sociale actoren, maar ook de bedrijven en de werknemers moeten mee aan de kar trekken.

Bij een subjectief probleem als pijn, is het eens zo belangrijk aanwezig te zijn op de werkvloer om te kunnen voelen wat er leeft bij de werknemers. Daarom ook is sensibilisatie zo belangrijk, omdat pijn van bij de start een signaal is dat iedereen als dusdanig moet gaan ervaren.

Mobiliteit, flexibiliteit, toename van de werkdruk, jobonzekerheid, kortom stress zijn problemen waarvoor steeds meer mensen op zoek gaan naar medische en andere hulp, gewoon om te kunnen blijven functionneren. Dit vaststellen is al nadenken over het probleem…

Wenst u meer details over dit onderzoek, klik dan hier.